Gwaith atgyweirio ar bont afon yr A4061 ym Melin Ifan Ddu
Mae cynlluniau ar y gweill i ddisodli prif ddec pont afon yr A4061 ym Melin Ifan Ddu ar ôl i archwiliadau arferol gan beirianwyr ddatgelu problemau sylweddol a allai wneud y strwythur yn beryglus i yrwyr ei ddefnyddio yn y dyfodol, os na chaiff ei datrys yn gyflym.
Mae'r wybodaeth ganlynol yn esbonio mwy am yr hyn sydd wedi digwydd, beth mae'r cyngor yn ei wneud am y peth, a sut y byddwn yn sicrhau bod pont yr afon yn parhau i fod yn ddiogel i'w defnyddio am genedlaethau i ddod.
Bydd y dudalen hon yn cael ei diweddaru'n rheolaidd i'ch helpu i gael y wybodaeth ddiweddaraf.
Cwestiynau Cyffredin
Mae archwiliadau arferol ar bont afon yr A4061 ym Melin Ifan Ddu wedi datgelu problemau sylweddol gyda'r strwythur.
Mae craciau wedi'u canfod yn y prif ddec, ac mae angen atgyweiriadau pellach ar frys o dan y bont.
Mae perygl y gallai’r bont fethu os na fydd y cyngor yn mynd i’r afael â hyn yn gyflym, felly’r bwriad yw disodli'r prif ddec yn gyfan gwbl er mwyn sicrhau bod y bont yn parhau i fod yn ddiogel i'w defnyddio am genedlaethau i ddod.
Bydd hyn yn golygu buddsoddi miliynau o bunnoedd mewn seilwaith newydd.
Mae'r gwaith yn cael ei sbarduno gan ddiogelwch ac mae'n waith cynnal a chadw priffyrdd brys.
Heblaw am gael gwared ar y bont yn gyfan gwbl a gofyn i bobl ychwanegu milltiroedd ar eu teithiau trwy greu gwyriadau sylweddol drwy Rhondda Cynon Taf neu Gastell-nedd Port Talbot, mae peirianwyr wedi cynghori mai ailosod y prif ddec a sicrhau y gellir parhau i ddefnyddio'r bont a'r A4061 ar eu ffurf bresennol yw'r unig opsiwn hyfyw.
Er mwyn lleihau'r llwyth ar y bont, cafodd traffig ei leihau i un lôn ym mis Mawrth 2025 a gosodwyd goleuadau traffig dros dro tra bod peirianwyr yn archwilio opsiynau ar gyfer datrysiad parhaol, tymor hwy.
Gan mai hwn yw'r prif lwybr i mewn ac allan o Gwm Ogwr (ac mae ganddo gysylltiadau â Rhondda Cynon Taf a Chastell-nedd Port Talbot), mae'r trefniadau dros dro wedi achosi tagfeydd traffig anochel ar ddwy ochr pont yr afon.
Er mwyn lliniaru hyn, mae'r cyngor yn monitro ac yn addasu'r goleuadau traffig dros dro yn gyson i weddu orau i lif traffig yn ystod adegau prysur ac adegau tawel.
Mae'r cyngor wedi gwneud cais llwyddiannus am £3.5m o gyllid trafnidiaeth ranbarthol Llywodraeth Cymru, a bydd yn sicrhau bod mynediad at gyllid ychwanegol i sicrhau bod y gwaith yn gallu mynd rhagddo cyn gynted â phosibl.
Bydd y costau'n cael eu cwblhau ar ôl yr ymarfer tendro.
Mae'r dec newydd wedi'i ddylunio ac mae'r holl wiriadau technegol wedi'u cwblhau. Mae manylion y contract yn cael eu paratoi a byddant yn cael eu cyhoeddi ddiwedd mis Mai 2026 fel y gellir penodi contractwr priodol i ymgymryd â'r gwaith.
Oherwydd bod cyflenwadau nwy a dŵr hanfodol a cheblau telathrebu yn rhedeg o dan bont yr afon, mae pont gyfleustodau dros dro yn cael ei chodi gerllaw.
Mae'r dyluniadau ar gyfer sut bydd y gwasanaethau hyn yn cael eu dargyfeirio'n ddiogel wedi'u cwblhau, ac mae'r Cyngor yn ymrwymo i gontract gyda chwmnïau cyfleustodau a darparwyr i alluogi hyn i fynd yn ei flaen fel nad oes tarfu ar y cyflenwad i bobl sy'n byw mewn cymunedau ledled Cwm Ogwr.
Oherwydd bod y Cyngor yn dibynnu ar ddarparwyr gwasanaeth ar gyfer elfennau o'r amserlen gyflawni, mae'n lobïo'n ddiwyd i sicrhau'r gwaith cymhleth hwn cyn gynted â phosibl. Mae'r Cyngor hefyd mewn cysylltiad â Cyfoeth Naturiol Cymru i liniaru unrhyw effaith amgylcheddol bosibl o'r gwaith.
Unwaith y bydd contractwr wedi'i benodi, bydd amserlen lawn yn cael ei chadarnhau. Mae'r Cyngor yn rhagweld y bydd tendrau'n cael eu dychwelyd erbyn diwedd Mehefin 2026 gan y bydd angen digon o amser ar gontractwyr i asesu ac ystyried y gwaith fel rhan o'u cynigion.
Unwaith y bydd yr holl dendrau a gyflwynwyd wedi'u hasesu'n llawn, mae'r Cyngor yn disgwyl dyfarnu'r contract erbyn diwedd Gorffennaf 2026.
Bydd cyfnod paratoi wedyn yn dilyn i alluogi gorchmynion traffig i gael eu gweithredu a chydgysylltu terfynol i gael ei wneud â chwmnïau cyfleustodau a darparwyr eraill. Mae'r Cyngor yn dibynnu ar gydweithrediad yr holl gwmnïau cyfleustodau i gyflawni'r prosiect.
Er bod yn rhaid cytuno ar ddyddiad cychwyn gyda'r contractwr, mae'r Cyngor yn rhagweld y bydd y gwaith i ailosod dec y bont yn dechrau ym mis Medi 2026.
Bydd – unwaith y bydd y contract wedi'i ddyfarnu, bydd y Cyngor yn gweithio gyda'r contractwr i roi cyhoeddusrwydd i'r gwaith a darparu mwy o fanylion am amserlenni a sut bydd y gwaith yn cael ei wneud, yn enwedig unrhyw gamau a allai effeithio ar ddefnyddwyr y briffordd.
Fel rhan o hyn, bydd y Cyngor a'r contractwr yn ymgysylltu â phreswylwyr, aelodau etholedig, cynghorau cymuned a busnesau lleol, a byddant yn rhoi gwybod i gynghorau bwrdeistref sirol cyfagos fel y gallan nhw roi'r wybodaeth ddiweddaraf i breswylwyr yn eu hardaloedd eu hunain sydd o bosib yn cael mynediad i'r A4061 ar hyd ffordd Mynydd y Bwlch.
Byddwn hefyd yn diweddaru'r dudalen hon yn rheolaidd pryd bynnag y bydd gwybodaeth newydd ar gael.
Fel prosiect peirianneg cymhleth, nid oes modd gwneud y gwaith heb achosi rhywfaint o anghyfleustra, ond bydd pob ymdrech yn cael ei gwneud i darfu cyn lleied â phosibl, ac i gwblhau'r gwaith cyn gynted â phosibl.
Ar ôl gosod y dec newydd, blaenoriaeth y Cyngor fydd sicrhau bod y traffig yn dychwelyd i’w lif arferol a sicrhau bod gyrwyr yn gallu defnyddio'r bont newydd yn ddiogel i fynd i mewn i Gwm Ogwr neu’i adael.