Ynglŷn â Hawliau Tramwy Cyhoeddus
Mae Bwrdeistref Sirol Pen-y-bont ar Ogwr wedi'i gwmpasu gan rwydwaith o dros 808 o hawliau tramwy cyhoeddus unigol, ychydig dros 612km, sy'n amrywio o ran yr hawliau a'r math o ddefnyddiwr sy'n gallu eu defnyddio.
Beth yw hawl dramwy gyhoeddus? - Hawl Dramwy Gyhoeddus yw llwybr y mae gan y cyhoedd hawl gyfreithiol drosto o dan Gyfraith Priffyrdd i basio ac ail-basio.
Pan fydd hawl o'r fath wedi dod i fodolaeth mae'n parhau am gyfnod amhenodol a dim ond trwy ddefnyddio gweithdrefnau cyfreithiol statudol y gellir ei diwygio neu ei dirwyn i ben (gweler gorchmynion llwybr cyhoeddus).
Nid yw diffyg defnydd dros gyfnod o amser yn golygu bod yr hawliau wedi diflannu. Wrth ddefnyddio Hawliau Tramwy Cyhoeddus, mae'n bwysig dilyn y Cod Cefn Gwlad.
Gellir rhannu Hawliau Tramwy Cyhoeddus yn bum categori, sef:
- Llwybr Cyhoeddus - Mae hawliau yn bodoli i bobl ar droed yn unig
- Llwybr Ceffylau Cyhoeddus - Mae hawliau yn bodoli i bobl ar droed, ar gefn ceffyl ac ar feic pedal
- Cilffordd sydd ar agor i unrhyw draffig - Mae hawliau yn bodoli i bobl ar droed, ar gefn ceffyl, ar feic pedal a cherbydau modur... ond peidiwch â disgwyl arwyneb metel! Mae gan Gyngor Bwrdeistref Sirol Pen-y-bont ar Ogwr ddyletswydd i'w chynnal i safon sy'n addas i'w defnyddio ar droed ac ar gefn ceffyl yn unig, nid at ddefnydd cerbydau
- Cilffordd Gyfyngedig - Mae hawliau yn bodoli i bobl ar droed, ar gefn ceffyl, ar feic pedal a gyrwyr cerbydau a dynnir gan geffylau
- Llwybr Caniataol - Nid yw'n hawl dramwy gyhoeddus, fodd bynnag, mae'r tirfeddiannwr wedi rhoi caniatâd i'r cyhoedd ddefnyddio'r llwybr hwn
Gellir adnabod y gwahanol fathau o hawliau tramwy gan eu harwyddbyst a'u marciau ffordd. Gellir dod o hyd i Hawliau Tramwy mewn trefi, pentrefi ac yng nghefn gwlad.
Efallai y bydd rhai llwybrau yn cael eu harwynebu er bod y rhan fwyaf yn llwybrau ar draws cefn gwlad sy'n eiddo i dirfeddianwyr preifat. Oherwydd hyn, mae angen i ddefnyddwyr fod yn ymwybodol y dylent ddefnyddio esgidiau priodol yn dibynnu ar yr adeg o'r flwyddyn, amodau tywydd sy'n bodoli a'r math o dirwedd y maent yn disgwyl ei gyrchu.
Ni ddylid cymysgu llwybrau troed cyhoeddus â throedffyrdd priffyrdd er enghraifft, palmentydd ar ochr y ffordd, sy'n gyfrifoldeb yr Adran Cynnal a Chadw Priffyrdd.
Mae Hawliau Tramwy Cyhoeddus wedi'u cofnodi ar y Map Diffiniol a’r Datganiad a'r dogfennau hyn yw'r cofnod cyfreithiol ar gyfer llwybrau cyhoeddus, llwybrau ceffylau, cilffyrdd a chilffyrdd cyfyngedig. Mae'r map yn dangos llinell y llwybr ac mae'r datganiad yn rhoi disgrifiad geiriol byr o bob llwybr.